Zorg je veel voor je vader, moeder of een ander familielid? Dan kan het fijn zijn om dichter bij elkaar te wonen. Een mantelzorgwoning maakt dat mogelijk. Je naaste woont dan bij jou in de tuin, of jij bij hem of haar. Iedereen houdt een eigen plek, en de zorg is dichtbij. Hier lees je welke regels er gelden en waar je op let.
Wat is een mantelzorgwoning?
Een mantelzorgwoning is een woonruimte bij een bestaand huis, bedoeld voor iemand die zorg nodig heeft of voor de mantelzorger. Vaak is het een losse unit in de achtertuin, zoals een mantelzorgunit of een mantelzorg chalet. Het kan ook een verbouwde garage of aanbouw zijn.
De woning heeft vaak een eigen keuken, badkamer en slaapkamer. Zo houden jullie allebei je privacy.
Mag je zomaar een mantelzorgwoning plaatsen?
Niet zomaar, maar het is vaak makkelijker dan je denkt. Sinds 1 januari 2024 geldt de Omgevingswet. Onder die wet kun je een mantelzorgwoning op je eigen perceel in veel gevallen bouwen en gebruiken zonder omgevingsvergunning. Dan is het vergunningsvrij. Dat geldt alleen als je aan de voorwaarden voldoet.
Die voorwaarden gaan bijvoorbeeld over:
- waar de woning staat, meestal in de achtertuin
- hoe groot de woning en de totale bebouwing op je perceel mogen zijn
- de hoogte en de afstand tot de buren
- dat de woning echt voor mantelzorg wordt gebruikt
De precieze regels hangen ook af van het omgevingsplan van je gemeente. Gemeenten kunnen eigen regels stellen. Ook bij een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht gelden vaak andere regels.
Zo check je de regels
- Doe de vergunningcheck in het Omgevingsloket. Daar zie je of je een vergunning nodig hebt, of een melding moet doen.
- Bel je gemeente. Vraag welke regels in het omgevingsplan staan voor jouw adres. Vraag ook of je iets moet melden.
- Vraag wat je moet aantonen. Vaak moet je laten zien dat er echt zorg nodig is. Bijvoorbeeld met een verklaring van de huisarts, een wijkverpleegkundige of een indicatie.
- Vraag wat er gebeurt als de zorg stopt. Vaak mag de woning daarna niet meer als aparte woning worden gebruikt.
- Praat met je buren. Ook als het vergunningsvrij is, voorkomt het onenigheid.
Twijfel je? Laat je adviseren voordat je iets koopt of bouwt.
Wat kost een mantelzorgwoning?
De kosten lopen sterk uiteen. Het hangt af van de grootte, de afwerking en of je koopt of huurt. Ook komen er vaak kosten bij voor de fundering, aansluiting op water, riool en stroom, en het plaatsen.
Als indicatie: een prefab mantelzorgunit huren kost vaak enkele honderden euro's per maand. Kopen of laten bouwen kost al snel tienduizenden euro's of meer. Dit is alleen een indicatie. Vraag altijd meerdere offertes en vraag wat er wel en niet bij de prijs zit.
Wie betaalt een mantelzorgwoning?
Meestal betaal je de mantelzorgwoning zelf. Er is geen landelijke vergoeding voor. Soms denkt de gemeente mee via de Wmo, bijvoorbeeld bij aanpassingen in huis. Vraag het na in het gesprek met de gemeente. Lees hoe dat werkt in Wmo aanvragen.
Denk ook aan geld en papieren
Een mantelzorgwoning kan gevolgen hebben voor andere zaken. Denk aan belastingen, de WOZ-waarde, toeslagen, een uitkering of de AOW van je naaste. Ook je verzekeringen en je hypotheek kunnen meetellen. Vraag het van tevoren na bij de Belastingdienst, de SVB, je verzekeraar of een financieel adviseur.
Hulp bij het regelen
Een mantelzorgwoning regelen is veel werk. Een mantelzorgmakelaar of het steunpunt mantelzorg kan met je meedenken. Kijk wat er is in jouw gemeente of zoek via organisaties.
Woont je naaste straks dichtbij, maar heb je toch soms hulp nodig? Op mantelzorgers.nl vind je helpers die een paar uur aflossen of helpen in het huishouden.