Krijgt je naaste zorg of ondersteuning via de Wmo, de Wlz, de Zorgverzekeringswet of de Jeugdwet? Dan is er vaak een keuze. Of de zorg wordt voor jullie geregeld, of je krijgt een budget en regelt het zelf. Dat eerste heet zorg in natura. Het tweede heet een persoonsgebonden budget, of pgb. Hier lees je hoe je een pgb aanvraagt en waar je op let.
Wat is een pgb?
Met een pgb koop je zelf zorg in. Je kiest zelf wie de zorg geeft. Dat kan een zorgorganisatie zijn, een zelfstandige, maar ook iemand uit je eigen omgeving, zoals een familielid of buurvrouw.
Je krijgt het geld niet op je eigen rekening. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) beheert het budget en betaalt de zorgverleners namens jou. Dat heet het trekkingsrecht.
Wie een pgb heeft, heet een budgethouder. Kan je naaste dat zelf niet, dan kan een vertegenwoordiger het doen, bijvoorbeeld een kind of partner.
Pgb of zorg in natura?
Bij zorg in natura regelt de gemeente, het zorgkantoor of de zorgverzekeraar de zorg. Zij hebben afspraken met zorgaanbieders. Jij kiest een aanbieder uit hun lijst.
| Zorg in natura | Pgb | |
|---|---|---|
| Wie kiest de zorgverlener | Je kiest uit aanbieders met een contract | Je kiest zelf, ook iemand uit je omgeving |
| Administratie | Weinig | Meer: contracten, uren doorgeven, een plan |
| Vervanging bij ziekte | Regelt de aanbieder | Regel je zelf |
| Vrijheid in tijden | Minder | Meer |
Wanneer heb je recht op een pgb?
Eerst moet vaststaan dat je naaste zorg nodig heeft. Dat heet een indicatie. Daarna kun je om een pgb vragen. Meestal gelden deze voorwaarden:
- Je kunt uitleggen waarom je een pgb wilt in plaats van zorg in natura.
- De budgethouder kan het pgb zelf beheren, of heeft iemand die dat doet.
- Je kunt laten zien welke zorg je inkoopt en dat die zorg goed en veilig is.
De gemeente, het zorgkantoor of de zorgverzekeraar beoordeelt dat. Zij beslissen ook over de hoogte van het budget.
Pgb aanvragen: zo werkt het
Waar je een pgb aanvraagt, hangt af van de soort zorg:
| Soort zorg | Wet | Waar vraag je het pgb aan |
|---|---|---|
| Huishoudelijke hulp, begeleiding, dagbesteding | Wmo | Gemeente |
| Jeugdhulp voor kinderen tot 18 jaar | Jeugdwet | Gemeente |
| Verpleging en verzorging thuis | Zvw | Zorgverzekeraar |
| Blijvend 24 uur per dag zorg of toezicht | Wlz | Zorgkantoor, na een indicatie van het CIZ |
De stappen zijn ongeveer zo:
- Vraag een indicatie aan. Bij de Wmo begint dit met een melding bij de gemeente en een gesprek. Lees hoe je dat voorbereidt in Wmo aanvragen.
- Geef aan dat je een pgb wilt. Zeg het in het gesprek en vraag welke formulieren je nodig hebt.
- Maak een budgetplan. Daarin staat welke zorg je inkoopt, bij wie en waarom.
- Krijg een besluit. Daarin staan de hoogte van het budget en de voorwaarden.
- Sluit zorgovereenkomsten. Met elke zorgverlener. De SVB heeft daar modellen voor.
- Geef uren of facturen door aan de SVB. De SVB betaalt de zorgverleners.
Twijfel je? Een onafhankelijke cliëntondersteuner, een mantelzorgmakelaar of het steunpunt mantelzorg kan helpen. Zoek een organisatie via organisaties.
Pgb voor een mantelzorger: een familielid betalen
Met een pgb kan iemand uit de eigen omgeving betaald worden voor de zorg. Een dochter die haar moeder helpt, of een partner die verzorgt. Zo kan een pgb voor de mantelzorger toch een vorm van inkomen zijn.
Let op een paar dingen:
- Voor zorg door familie gelden vaak lagere tarieven dan voor professionele zorg.
- Soms gelden extra voorwaarden. Bijvoorbeeld dat de zorg verder gaat dan wat je normaal van een huisgenoot of partner mag verwachten.
- Het geld is inkomen. Dat kan gevolgen hebben voor belasting, toeslagen of een uitkering.
- Voor de uren die je betaald krijgt, ben je zorgverlener en geen mantelzorger.
Lees meer over alle vergoedingen voor mantelzorgers in Mantelzorg vergoeding.
Wat er verandert voor pgb-zorgverleners
Op 22 september 2026 nam de Eerste Kamer een wet aan die pgb-zorgverleners werknemersrechten geeft. Daarmee krijgen mensen die met een pgb worden betaald meer rechten, zoals een gewone werknemer die ook heeft. De SVB neemt werkgeverstaken over van de budgethouder. Dat moet het voor jou als budgethouder makkelijker maken.
De precieze ingangsdatum is nog niet bekend. Tot die tijd gelden de huidige regels. Houd svb.nl in de gaten voor het laatste nieuws.
Een helper vinden via het platform
Kies je voor een pgb en zoek je iemand die de zorg kan geven? Op mantelzorgers.nl vind je ook betaalde helpers, bijvoorbeeld voor huishoudelijke hulp. Lees eerst Een helper inhuren: Wet DBA en pgb, zodat je weet waar je op moet letten.